Spor Hekimliğinde Acil Durumlar

Bu sayfa, tıp fakültesi 5. sınıf öğrencileri için hazırlanmış "Spor Hekimliğinde Acil Durumlar" konusunu kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Spor etkinliklerinde karşılaşılabilecek acil tıbbi durumların tanınması, hazırlık süreçleri ve yönetimi detaylı olarak incelenmektedir. Londra 2012 Olimpiyatları deneyimleri temel alınarak, sahada karşılaşılan kritik durumlar ve sistematik yaklaşım prensipleri açıklanmaktadır.

Spor'da Acil Durumların Önemi ve Epidemiyoloji

Spor etkinliklerinde acil durumlar nadir görülse de, ihmal edilemez öneme sahiptir ve bütüncül bir yaklaşım gerektirir. Sadece sporcular değil, antrenörler, seyirciler ve medya mensupları da risk altındadır.

Londra 2012 Olimpiyatları Verileri

Londra 2012 Olimpiyatları'nda toplanan veriler, spor etkinliklerindeki acil durumların kapsamını göstermektedir:

• 38.000'den fazla tıbbi durum kaydedilmiştir
• 2.261 sporcu durumu (saha içi ve tıbbi oda müdahaleleri dahil)
• 389 vaka (%17) direkt saha içi (Field of Play - FoP) olaylarıdır
• 15 sporcu (%4) sahadan doğrudan hastaneye transfer edilmiştir
• 11 ambulans transferi gerçekleştirilmiş, bunların 8'i travma kaynaklıdır

Londra 2012'de En Ciddi Yaralanmalar

Yaralanma Tipi	Sayı	Spor Dalı
Kırık/Çıkık	1	Ağırlık kaldırma
Kapalı kırık	3	2 yelken, 1 futbol
Açık kırık	1	Dağ bisikleti
Yüz yaralanması	1	Hokey
Baş yaralanması	1	Yelken
Şüpheli servikal spinal yaralanma	1	BMX

Dikkat: Bu durumlarda dakikalar kritiktir. Gecikmiş veya yanlış tedavi, engellenebilir komplikasyonlara, uzun süreli engellilik durumuna veya katastrofik sonuçlara yol açabilir.

Saha İçi Klinisyenlerin Yetkinlikleri

Saha içi (Field of Play) klinisyenleri hayat tehdit edici yaralanmalara karşı her zaman hazır olmalıdır. Bu durum şunları gerektirir:

• Güncel klinik yönergelere (guidelines) uygun yetkinlikler
• Multidisipliner yaklaşım (acil servis uzmanları, takım doktorları, anestezi uzmanları)
• Event Doctor rolü: güvenlik, gereksiz yönlendirmelerin önlenmesi ve "return-to-play" (oyuna dönüş) kararlarının dengeli alınması

PREPARE Sistemi: Acil Durumlara Hazırlık

Spor etkinliklerinde acil durumlara hazırlık için sistematik bir yaklaşım olan PREPARE prensibi kullanılır. Etkinlik büyüklüğü arttıkça hazırlık süresi de erken başlamalıdır (olimpiyatlar için 5 yıl öncesinden başlanır). İntegrasyon kritik öneme sahiptir; güvenlik, seremoni, medya gibi birimlerle iş birliği şarttır.

P - Personnel (Personel)

Etkin bir acil müdahale için personel organizasyonu şu şekilde yapılandırılmalıdır:

• İyi belirlenmiş liderlik ve roller: Chief Medical Officer (CMO), takım doktoru, konsültasyon ekipleri
• Multidisipliner yaklaşım: ortopedi, kardiyoloji, pediatri ve diğer uzmanlık dalları
• Yerel tıbbi servisler ile entegrasyon
• Personel sayısı ve görev dağılımı: hangi dallarda kaç kişi olacağının belirlenmesi

R - Rules (Kurallar)

Acil durumlarda kaosu önlemek için net kurallar belirlenmeli ve tercihen yazılı hale getirilmelidir:

• Uluslararası federasyon regülasyonlarına uygunluk
• Hiyerarşi ve saha erişim kuralları: kim CPR yapacak, otomatik eksternal defibrilatör (OED) kullanacak, 112 arayacak, damar yolu açacak, taraftarların kontrolünü sağlayacak
• Ulusal yasal ve lisans gereksinimlerine uyum
• İlaç ve anti-doping regülasyonları: farkındalık ve uyum

E - Equipment (Ekipman)

Ekipman ihtiyacı önceki müsabakalar ve tecrübelerden yararlanılarak belirlenir. Bazı ekipmanların eksikliği tolere edilemez:

• Zorunlu ekipmanlar:
  • Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED/AED)
  • Havayolu ekipmanları
  • Adrenalin
  • Kanama kontrol aletleri
• Ambulans/hastane sistemleri ile uyumluluk
• Düzenli kontrol, bakım ve hazırlık değerlendirmesi

P - Planning (Planlama)

Detaylı planlama, olağan ve olağanüstü durumlar için yapılmalıdır:

• Görev dağılımı: kimin ne yapacağı net olmalı
• Taşıma ve transport protokolleri
• Kaos yönetimi: terör saldırısı gibi uç durumlar bile planlanmalı
• IOC (International Olympic Committee) Klavuzu: tıbbi servislerin müsabaka ile entegrasyonunun etkinlik için gerekli olduğunu belirtir

A - Arena (Alan)

Arena yalnızca tek bir saha değil, geniş bir alanı, şehir çapında birden fazla odak noktasını içerebilir:

• Her branşın kendi karakteristik özelliklerine göre planlama
• Tahliye planı: acil durumda hastaneye ambulans ile nasıl ulaşılacağı
  • 112 yerine daha özel ve hedeflenmiş bir yol tercih edilebilir mi?
• Tıbbi kaynakların iyi konumlandırılması ve ulaşımı

R - Rehearsal (Prova)

Acil Aksiyon Planı (Emergency Action Plan - EAP) yazılı olsa da, en önemli adım provasıdır.

Prova Zamanlaması

• Sezon öncesi provalar
• Sezon içi provalar

Minimum Prova Seti (En Kritik Aciller)

Acil Durum	Prova Edilecek Adımlar
Ani Kardiyak Arrest (SCA)	Tanıma, EMS (Emergency Medical Services) aranması, CPR uygulaması, OED pratiği
Eforla İlişkili Sıcak Çarpması (EHS)	Tanımlama, mümkün olan en kısa sürede soğuk su immersiyonu (daldırma), hızlı taşıma
C-spine/Katastrofik Travma	Havayolu yönetimi, omurga hareket kısıtlaması, ekipman çıkarım planı, taşıma yolu
Anafilaksi	Tanıma, adrenalin uygulaması, havayolu yönetimi
Astım	Tanıma, bronkodilatör uygulaması, oksijen desteği
Nöbet (Seizure)	Güvenlik sağlama, havayolu yönetimi, post-iktal değerlendirme
Hipoglisemi	Tanıma, hızlı glikoz uygulaması

Provalarda Değerlendirilen Parametreler

• Roller açık ve ayrı olmalı: takım lideri, OED koşucusu, kompresör, ambulans rehberi
• Zamanlama kriterleri:
  • "Collapse to CPR" (yıkılmadan CPR'a) süresi
  • "Collapse to OED shock" (yıkılmadan OED şokuna) süresi
  • Bu sürelerin kısaltılması hedeflenir
• İletişim testi: telefon çekmeyen bölgeler belirlenmeli, walkie-talkie gibi alternatif iletişim araçları değerlendirilmeli
• Personel yeterliliği: yetersiz personelin farklı görevlere kaydırılması

E - Evaluation/Education (Değerlendirme/Eğitim)

Sürekli iyileştirme için sistematik değerlendirme şarttır:

• Olay sonrası değerlendirme: iyi giden ve kötü giden (gecikmiş bakım gibi) durumların analizi
• EAP revizyonu: edilen çıkarımlar doğrultusunda planın güncellenmesi
• PREPARE adımlarının yeterliliğinin ölçülmesi: "collapse to CPR" süreleri gibi objektif kriterler
• Tatbikat yenilenmesi: eksik görülen alanlara odaklanma
• Kaynak ihtiyacı değerlendirmesi: bazı etkinliklerde MR, X-ray dışında sağlık sistemine minimal ihtiyaç duyulabilir

Spor Acillerinde İlk Değerlendirme

Yaralanmaya Tanıklık Etmenin Önemi

Hızlı ve isabetli değerlendirme en iyi sonuçlar için kritiktir. Sahada sürekli izlem yapılır ve yaralanmanın değerlendirmesi yaralanma anında başlar.

Klinik İpucu: 3-5 saniye gibi çok kısa bir süre bile değerlidir. Polis veya diğer görevlilerin görüşü engellenmemelidir.

Gözlem Bulguları

• Mekanizma: travma var mı, temaslı (contact) veya temassız (non-contact) yaralanma mı?
• Ani tonus kaybı
• Ekstremite hareketi

Olay Yeri Güvenliği

Dikkat: Olay yerine girmeden önce güvenlikten emin olun. Kişisel güvenlik her zaman önceliklidir!

Güvenlik Kontrolü

• Çevresel faktörler: hava şartları, saha zemini, taraftar davranışları, ekipman riskleri
• Kişisel Koruyucu Ekipman (PPE): eldiven, maske, göz/yüz koruması
• Kan ve vücut sıvısı önlemleri
• Acil aksiyon için hazırlıklı olma

Fabrice Muamba Vakası (17 Mart 2012, FA Kupası)

Bu vaka, sahada acil müdahalenin kritik önemini gösteren klasik bir örnektir:

• Sporcu: 23 yaşında profesyonel futbol oyuncusu
• Olay: Oyun esnasında ani yıkılma
• Tanı: Malign aritmi (sonradan hipertrofik kardiyomiyopati saptandı) ile kardiyak arrest
• Müdahale süresi: 78 dakika boyunca kalp atımı yok (CPR süresi dahil)
• Başarılı müdahale faktörleri:
  • Yıkılmanın anında tanınması
  • Erken yüksek kalite CPR (geri dönüş/recoil'e izin verilerek ve gerekli derinlikte)
  • Hızlı OED uygulaması
  • İleri yaşam desteği
  • Kardiyak merkeze (Londra Göğüs Hastanesi) sevk
• Sonuç: Minimal nörolojik hasar ile hayatta kalma, profesyonel futbola dönmeme ve 2012 sonunda emeklilik

Anında Hayati Risk Değerlendirmesi: AVPU

Yanıt durumunu değerlendirmek için AVPU Skalası kullanılır:

Harf	Açılımı	Açıklama
A	Alert	Uyanık ve bilinci yerinde
V	Responds to Voice	Sese cevap oluşturur
P	Responds to Pain	Acıya cevap oluşturur
U	Unresponsive	Yanıtsız ve bilinci yok

Dikkat: Eğer hasta yanıtsız ise (U), kardiyak arrest varsayılır ve anında müdahale başlatılır!

CAB Yaklaşımı (American Heart Association)

Yeni resüsitasyon kılavuzları CAB yaklaşımını önceliklendirir, ancak travmatik olayların sıklığı nedeniyle airway/breathing adımları da ihmal edilmemelidir.

C - Circulation (Dolaşım)

• Nabız kontrolü: karotis nabzı hızlı değerlendirilir (yaklaşık 5 saniye)
• Nabız yoksa veya emin değilseniz: anında göğüs basısına başlayın

A - Airway (Havayolu)

• Havayolu açma: head tilt/chin lift manevrası

B - Breathing (Solunum)

• Solunum değerlendirmesi: bak, dinle, hisset (≤10 saniye)
• Anormal veya hiç nefes yoksa:
  • CPR başlatın: 30 kompresyon : 2 ventilasyon oranında
  • Kompresyon hızı: dakikada 100-120
  • Derinlik: 5 cm
  • Geri dönüm (recoil): kompresyonlar arasında göğsün tamamen geri dönmesine izin verin
  • OED'yi olabildiğince hızlı getirin
  • Havalandırma: cep maskesi veya Bag-Valve Maskesi (BVM) ile oksijen desteği sağlayın

Sporcularda Kardiyovasküler Aciller

Kardiyovasküler aciller nadir görülse de felaket sonuçlara yol açabilir. Ani kardiyak arrest (Sudden Cardiac Arrest - SCA) spor esnasında ölümün önde gelen nedenidir.

Epidemiyoloji

• İnsidans: Sporcularda 1:40.000 - 1:80.000
• Risk faktörleri: Erkek cinsiyet, siyah ırk, basketbol ve futbol oyuncuları

Hayatta Kalımı Etkileyen Faktörler

Klinik İpucu: İlk 3-5 dakikada yapılan müdahale hayatta kalımı dramatik şekilde etkiler!

1. Ani tanınma
2. Erken CPR
3. Erken OED uygulaması
4. Organize Acil Aksiyon Planı (EAP)

Genç Sporcularda Ani Kardiyak Olayların Majör Sebepleri

Yapısal Nedenler (Ekokardiyografi ile Görülebilir)

• Hipertrofik Kardiyomiyopati (HCM): En sık neden
• Aritmojenik Sağ Ventriküler Kardiyomiyopati (ARVC - Arrhythmogenic Right Ventricular Cardiomyopathy)
• Konjenital Koroner Arter Anomalileri
• Dilate Kardiyomyopati
• Myokardit (Kalp kası iltihabı)

Elektriksel/Kanalopati Nedenleri (EKG ile Tanı)

• Uzun QT Sendromu
• Kısa QT Sendromu
• Brugada Sendromu
• Katekolaminerjik Polimorfik Ventriküler Taşikardi (CPVT)
• Wolff-Parkinson-White (WPW) Sendromu

Travmatik Nedenler

• Commotio Cordis: Künt göğüs darbesi sonrası ventriküler fibrilasyon (VF)

Diğer Nedenler

• 35 yaş üstünde miyokard infarktüsü (MI)
• Aort stenozu
• Aort diseksiyonu (Marfan fenotipi düşünülmeli)
• Ciddi kapak hastalığı
• Embolik inme (stroke) ile atriyal fibrilasyon
• İleri derecede atriyoventriküler (AV) blok

Spor Esnasında Kırmızı Bayraklar (Red Flags)

Dikkat: Aşağıdaki semptomlar ciddi kardiyovasküler problemleri işaret edebilir ve acil değerlendirme gerektirir:

• Göğüs ağrısı, özellikle eforla ilişkili
• Açıklanmamış senkop (bayılma)
• Palpitasyon ve baş dönmesi
• Ani nörolojik yetersizlik

Egzersize Bağlı Hiponatremi (Exercise-Associated Hyponatremia - EAH)

Egzersize bağlı hiponatremi (EAH), uzun süreli spor aktiviteleri sırasında veya sonrasındaki 24 saat içinde gelişen, serum sodyum seviyesinin <135 mmol/L altına düşmesi durumudur.

Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri

• En yaygın görüldüğü sporlar: Endurance (dayanıklılık) sporları, özellikle 4 saat üstü süren aktiviteler
• Ortam koşulları: Güneş ve sıcakta bol terlemeye neden olan durumlar

Mekanizma

1. Terleme ile Na+ kaybı
2. Aşırı hipotonik sıvı alımı: Terlemeyi telafi etmek için yalnızca su içmek
3. Ozmotik olmayan ADH (antidiüretik hormon) sekresyonu
4. Bozuk serbest su atılımı

Klinik İpuçları

Klinik Bulgu	Açıklama
Uzun yarış sonrası baş ağrısı ve bulantı	Endurance sporlarında sık görülür
Dehidrasyona orantısız kafa karışıklığı	Serebral ödem geliştiğini düşündürür
Spor esnasında kilo alımı (!)	Aşırı sıvı alımının belirgin göstergesi
Endurance sporcusunda nöbet	Ciddi hiponatremi düşündürür

Klinik İpucu: Spor esnasında kilo alımı paradoksal bir bulgudur ve ciddi hiponatremiyi düşündürür!

Saha Yönetimi

Şiddet	Tedavi
Hafif (Mild)	Sıvı alımının azaltılması ve oral sodyum takviyesi
Ciddi nörolojik bulgular	%3 hipertonik salin (hastane şartlarında uygulanır)

Dikkat: Rutin hipotonik sıvılardan (saf su gibi) kaçınılmalıdır! Durumu daha da kötüleştirir.

Önleme Stratejileri

• Sporcu eğitimi: Tuz tableti kullanımı ve izotonik içecek tüketiminin önemi
• İzotonik içecekler: Powerade gibi elektrolit içeren içeceklerin kullanımı
• Bilinçli sıvı alımı: Susuzluk hissine göre içmek, aşırı sıvı almaktan kaçınmak

Klinik İpucu: Günümüzde sporcu bilgilendirmesi ve uygun ürün kullanımı ile EAH insidansı azalmıştır.

Egzersize Bağlı Sıcak Hastalığı Spektrumu (Exertional Heat Illness)

Sıcak hastalığı spektrumu, hafif kramplardan yaşamı tehdit eden sıcak çarpmasına kadar değişen bir dizi klinik durumu içerir.

Isı Krampları (Heat Cramps)

Özellik	Açıklama
Mekanizma	Sodyum kaybı + nöromüsküler yorgunluk
Klinik	Acılı kas kasılmaları
Tedavi	Oral sodyum, kas germe (stretching) ve dinlenme

Isı Tükenmesi (Heat Exhaustion)

Özellik	Açıklama
Core (vücut) sıcaklığı	<40°C
Termoregülasyon	Aktif, ağır terleme ve vazokonstriksiyon ile ekstremiteler soğuktur
Klinik bulgular	Baş dönmesi, taşikardi
Tedavi	Sırt üstü yatırma, soğutma önlemleri, oral sıvı replasmanı

Eforla İlişkili Sıcak Çarpması (Exertional Heat Stroke - EHS)

Dikkat: Exertional Heat Stroke yaşamı tehdit eden bir durumdur ve acil müdahale gerektirir!

Tanı Kriterleri

1. Core sıcaklık ≥40°C (rektal ölçüm altın standarttır)
2. Santral sinir sistemi (CNS) disfonksiyonu
   • Kafa karışıklığı
   • Ajitasyon
   • Yıkılma/kollaps

Fizyopatoloji

• Termoregülasyon bozulmuştur
• Terleme yoktur
• Ekstremitelerde vazokonstriksiyon yoktur (ısı tükenmesinden ayırt edici özellik)

Yönetim

Klinik İpucu: "Cool First, Transport Second" - Önce soğutma, sonra taşıma prensibi uygulanır!

Adım	Detay
1. Hızlı Soğutma	Soğuk suya daldırma (immersion): 1-15°C suda (ideal 1-5°C)
2. Hedef Sıcaklık	Core sıcaklık <38.9°C olana kadar soğutma devam edilir
3. Taşıma	Hedef sıcaklığa ulaşıldıktan SONRA hastaneye transfer

Sporda Soğuk İlişkili Aciller

Soğuk ilişkili aciller, günümüzde alınan önlemler sayesinde daha az görülmektedir. Ancak ekstrem koşullarda hala önemli bir risk oluşturur.

Hipotermi

Hipotermi, core (vücut) sıcaklığının <35°C altına düşmesi durumudur.

Sınıflandırma ve Klinik Bulgular

Şiddet	Sıcaklık	Klinik Bulgular
Hafif (Mild)	32-35°C	Titreme (shivering)
Orta (Moderate)	28-32°C	Akıl karışıklığı, aritmi
Ciddi (Severe)	<28°C	Ventriküler fibrilasyon (VF) riski yüksek

Yönetim

Prensip	Uygulama
Kibar yönetim	Hızlı hareket ve travmadan kaçınılmalı (VF riski)
Hafif hipotermi	Pasif ısıtma (battaniye, kuru kıyafet)
Orta/Ciddi hipotermi	Aktif dıştan ısıtma + oksijen desteği

Dikkat: Hızlı hareket ventriküler fibrilasyonu tetikleyebilir!

Donma (Frostbite)

Frostbite, donmuş doku hasarıdır ve genellikle periferik bölgeleri etkiler.

Etkilenen Bölgeler

• Parmaklar (el ve ayak)
• Burun
• Kulaklar

Yönetim Prensipleri

Yapılacak	Yapılmayacak
37-39°C su banyosunda ısıtma	Ovalama/masaj yapılmamalı
Yeniden donma riski yoksa ısıtma	Yeniden donma riski varsa ısıtma yapılmamalı

Dikkat: Yanlış ısıtma yöntemleri (ovalama, çok sıcak su) doku hasarını artırabilir!

Yükseklik İlişkili Durumlar

Yükseklik hastalıkları, yüksek rakımlarda hipobarik hipoksiye bağlı olarak gelişen klinik durumlardır. Hastalığın şiddeti yükselti arttıkça ve aklimatizasyon (yüksekliğe alışma) yetersiz olduğunda artar.

Akut Dağ Hastalığı (Acute Mountain Sickness - AMS)

AMS, genellikle 2500-3000 metre yüksekliklerde başlayan, aklimatizasyon yetersizliğine bağlı klinik bir durumdur.

Klinik Bulgular

• Baş ağrısı (en yaygın semptom)
• Baş dönmesi
• Bulantı ve/veya kusma
• Yorgunluk
• Uyku bozuklukları

Yüksek Rakım Pulmoner Ödem (High Altitude Pulmonary Edema - HAPE)

HAPE yaşamı tehdit eden bir durumdur ve yeterince aklimatize olmamış bireylerde, daha yüksek rakımlarda gelişir.

Patofizyoloji

1. Hipobarik hipoksi: Yükseltide azalan oksijen basıncı
2. Hipoksik pulmoner vazokonstrüksiyon: Yeterince oksijenlenmeyen alveollerin kapanması
3. Pulmoner arter basıncı artışı
4. Pulmoner ödem

Kırmızı Bayraklar (Red Flags)

Semptom	Klinik Önem
Dinlenmede dispne (nefes darlığı)	Erken ve kritik bulgu
Azalmış egzersiz toleransı	Progresif yorgunluk
Kuru öksürük → Pembe köpüklü balgam	İlerlemiş pulmoner ödem
Hipoksi	Oksijen satürasyonunda düşme

Yönetim

Öncelik	Müdahale
1. Ani yükseltiden inme	En kritik müdahale - yaşamsal!
2. Oksijen desteği	Yüksek akım oksijen
3. Farmakolojik tedavi	Nifedipine (pulmoner vazodilatör), Acetazolamide (duruma göre)
4. EMS tahliyesi	Gerekirse ambulans/helikopter ile transfer

Dikkat: Yükseltiden inme HAPE tedavisinin temel taşıdır ve geciktirilmemelidir!

Yüksek Rakım Serebral Ödem (High Altitude Cerebral Edema - HACE)

HACE yaşamı tehdit eden, AMS'nin ciddi bir ilerlemesi olan nörolojik acil durumdur.

Patofizyoloji

• Hipoksiye bağlı kan-beyin bariyerinde disfonksiyon
• Serebral ödem gelişimi

Klinik Bulgular ve İlerleme

Evre	Klinik Bulgu
Erken	Ataksi (dengesiz yürüyüş) - Erken kırmızı bayrak!
İlerlemiş	Değişmiş bilinç durumu, konfüzyon
Ciddi	Koma

Klinik İpucu: Ataksi (yürüyüş bozukluğu) HACE'nin erken ve kritik bir bulgusudur. Tandem yürüyüş testi ile değerlendirilebilir.

Yönetim

Öncelik	Müdahale
1. Ani yükselti azaltımı (ZORUNLU)	Derhal aşağı inilmeli - gecikme ölümcül olabilir!
2. Oksijen	Yüksek akım oksijen desteği
3. Deksametazon	Serebral ödem için kortikosteroid
4. Acil tahliye	Ambulans/helikopter ile en yakın sağlık tesisine

Dikkat: HACE tedavisinde yükseltiden inme mutlak endikasyondur ve geciktirilmemelidir!

Değerlendirme Sorusu

Soru: Aşağıdakilerden hangisi bir spor hekimliği acili değildir?

• A) Heat stroke (Sıcak çarpması)
• B) Exercise associated hyponatremia (Egzersize bağlı hiponatremi)
• C) HACE (Yüksek rakım serebral ödem)
• D) HAPE (Yüksek rakım pulmoner ödem)
• E) Heat exhaustion (Isı tükenmesi)

Cevap: E) Heat exhaustion (Isı tükenmesi)

Açıklama: Heat exhaustion (ısı tükenmesi), heat stroke'un (sıcak çarpması) aksine core sıcaklığı <40°C'dir, termoregülasyon halen aktiftir ve ciddi CNS disfonksiyonu yoktur. Yaşamı tehdit edici bir acil durum olmayıp, konservatif tedavi ile düzelir. Diğer seçeneklerin hepsi potansiyel olarak yaşamı tehdit eden gerçek acil durumlardır.

Kaynak: 13.02.2026 - Emergencies in Sports Medicine - Asst. Prof. Dr. Ömer ÖZKAN