Bilek ve Distal Radius Kırıkları

```html

Bilek ve distal radius kırıkları, tüm yaş gruplarında en sık görülen ve en sık tedavi edilen kırık türüdür. Kadınlarda erkeklere göre 2-3 kat daha fazla görülür ve bimodal bir dağılım gösterir. Genç hastalarda yüksek enerjili travmalar sonucu eklem içi ve deplase kırıklar oluşurken, yaşlı hastalarda düşük enerjili travmalar sonucu minimal deplase eklem dışı kırıklar görülür. Başarılı tedavi için eklem anatomisinin tam restorasyonu ve erken hareket esastır.

Epidemiyoloji ve Genel Özellikler

Distal radius kırıkları tüm yaş gruplarında en sık görülen kırık türüdür ve aynı zamanda en sık tedavi edilen kırıktır. Kadınlarda erkeklere göre 2-3 kat daha fazla görülür ve bimodal dağılım gösterir:

Hasta Grubu	Travma Enerjisi	Deplasman	Kırık Tipi
Genç Hasta	Yüksek enerji	Deplasman +	Eklem içi kırık (daha çok)
Yaşlı Hasta	Düşük enerji	Minimal deplasman	Eklem dışı kırık

Genç Hastalarda Görülen Özellikler

• Kırık yerleşimi: %50 intraartiküler
• Yumuşak doku hasarı (%70 olguda):

• TFCC (Triangular Fibrocartilage Complex - Triangular Fibröz Kartilaj Kompleks) yaralanması
• Skafolunat ligament hasarı
• Lunotriquetral ligament hasarı

Başarılı Tedavi Kriterleri

• Eklem kırığı redüksiyonundaki başarı
• Distal radius anatomisinin tam olarak düzeltilmesi
• Parmak ve el bileği hareketlerinin kısa sürede kazanılması

Distal Radius Anatomisi

Distal radius anatomisinin iyi bilinmesi kırık değerlendirmesi ve tedavisi için kritik öneme sahiptir. Başlıca anatomik yapılar:

• Skafoid fossa (Scaphoid fossa): Skafoid kemik ile eklem yapan bölge
• Lunat fossa (Lunate fossa): Lunat kemik ile eklem yapan bölge
• Sigmoid çentik (Sigmoid notch): Distal radiusun ulna ile eklem yapan kısmı
• Radial stiloid (Radial styloid): Radiusun lateral çıkıntısı
• Lister tüberkülü (Lister's tubercle): Dorsal radiusta bulunan ekstansör tendon landmarkı

Radyolojik Değerlendirme

Dikkat: Ortopedide asla tek projeksiyon ile karar verilmez. Mutlaka hem anteroposterior (AP) hem lateral radyografiler değerlendirilmelidir.

Radyolojik Parametreler

Distal radius kırıklarının değerlendirilmesinde kullanılan temel radyolojik parametreler:

Parametre	Tanım	Normal Değer	Kabul Edilebilir Aralık
Radial Yükseklik	Radial stiloid ucu ile distal ulnar eklem yüzeyi arasındaki mesafe	11 mm	10-13 mm
Radial Açı (İnklinasyon)	Radial eklem yüzeyinin açısı	22°	12-30°
Volar Tilt (Palmar Tilt)	Lateral grafide eklem yüzeyinin açısı	11°	2-20°
Ulnar Varyans	Distal ulnanın distal radiusa göre pozisyonu	Nötr	<1 mm

Radial Yükseklik: Radius uzun aksına dik iki paralel çizgi arasındaki mesafedir. Bu çizgilerden biri radial stiloidin en uç noktasından, diğeri ise distal ulnar eklem yüzeyinden (lunate fossa hizasından) geçer.

Ulnar Varyans: Distal ulnanın distal radiusa göre konumunu tanımlar. Ulna daha öndeyse/uzunsa pozitif, daha gerideyse/kısaysa negatif olarak adlandırılır.

Klinik İpucu: Tüm radyolojik bakışlar pronasyonda alınmalıdır. Pronasyon ve supinasyon pozisyonu değerlendirmeyi etkiler.

Lateral Grafide Eklem Uzunluğu

• Erkeklerde: 20 mm ± 1 mm
• Kadınlarda: 18 mm ± 1 mm

Eklem İçi Basamaklanma (Articular Step-off)

2 mm'den az deplasman kabul edilebilir düzeydedir. İyileşme için eklem yüzeyi anatomik olmalıdır. 2 mm'den fazla basamaklanma cerrahi müdahale gerektirir.

Dikkat: Radyokarpal instabilite değerlendirmesi kritik önem taşır.

İleri Görüntüleme Yöntemleri

Bilgisayarlı Tomografi (BT):

• Eklem içi uzanımı değerlendirmek için kullanılır
• Cerrahi planlamada yardımcı olur

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR):

• Yumuşak doku değerlendirmesi için kullanılır
• Rutin olarak istenmez
• TFCC veya ligaman yaralanması şüphesinde endikedir

Eponimlere Göre Kırık Sınıflandırması

Distal radius kırıkları için sıklıkla kullanılan eponimler vardır. Ancak güncel kırık tarifi için bu sınıflama yeterli değildir.

Kırık Tipi	Artiküler İlişki	Mekanizma	Deplasman Yönü	Özellikler
Colles Kırığı	Ekstraartiküler	Açık el üzerine düşme	Dorsal açılanma, parçalanma ve deplasman	En sık görülen tip
Smith Kırığı (Ters Colles)	Ekstraartiküler	Fleksiyondaki kapalı el üzerine düşme	Volar/palmar açılanma ve parçalanma	Colles'in tersi
Barton Kırığı	İntraartiküler	-	Karpal kemiklerin dorsal ya da volare deplase olması	Volar veya Dorsal Barton olarak 2 tip
Şoför Kırığı (Chauffeur's Fracture)	İntraartiküler	-	-	İzole radial stiloid kırığı
Die-Punch Kırığı	İntraartiküler	Lunat kemiğinin lunat fossayı ezmesi	-	Lunat fossanın dorsal kısmının eklem içi çökme kırığı

Klinik İpucu: Colles ve Smith kırıkları ekstraartikülerdir; Barton, Şoför ve Die-Punch kırıkları intraartikülerdir.

Diğer Sınıflandırma Sistemleri

Distal radius kırıkları için birçok sınıflandırma sistemi tanımlanmıştır, ancak hiçbiri tam standart kabul edilmemektedir:

• Frykman Sınıflandırması
• Melone Sınıflandırması
• Universal (Cooney) Sınıflandırması
• AO Sınıflandırması
• Fernandez Sınıflandırması

Tedavi Amaçları

Distal radius kırıklarında tedavinin temel amaçları:

• Kavrama gücü ve hareket genişliğinin tekrar elde edilmesi
• El bileğinde ortaya çıkabilecek dejeneratif değişikliklerin minimize edilmesi

Stabilite ve İnstabilite Kriterleri

Redükte edilen kırığın fizyolojik yüklere karşı koyabilme durumu stabilite açısından değerlendirilmelidir.

LaFontaine İnstabilite Kriterleri

Aşağıdaki kriterlerden herhangi birinin varlığı kırığın instabil olduğunu gösterir:

• Dorsal parçalanma (fragmentation) >%50
• Dorsal angulasyon >20°
• Radial kısalma >5 mm
• Deplasman >1 cm
• Eşlik eden ulna kırığı
• Ciddi osteoporoz

Bu kriterlerin tersinin varlığı kırığın stabil olduğunu gösterir.

Eşlik Edebilecek Yaralanmalar

• Sinir basısı (özellikle median sinir - karpal tünel sendromu)
• Karpal kırıklar (özellikle skafoid kırığı)
• Karpal ligament yaralanmaları
• Ulnar stiloid kırıkları

Tedavi Yöntemleri

Distal radius kırıklarında birçok tedavi modalitesi mevcuttur:

• Kapalı redüksiyon + alçılama
• Kapalı redüksiyon + Kirschner teli (K-teli)
• Açık redüksiyon + plaklama
• Eksternal fiksatör
• Artroskopik redüksiyon
• Kombine yöntemler

Kabul Edilebilir Redüksiyon Sınırları - Konservatif Tedavi Kriterleri

Alçı veya atel ile konservatif tedavi için kabul edilebilir redüksiyon sınırları:

Parametre	Kabul Edilebilir Sınır
Eklem içi basamaklanma (Articular stepping)	<2 mm
Radial kısalma	<3 mm
Dorsal tilt	<10° dorsal
Radial inklinasyon	>15°

Kapalı Redüksiyon + Alçılama

Endikasyonlar: Stabil kırıklar, kabul edilebilir redüksiyon sınırları içinde olan kırıklar

Uygulama prensipleri:

• Anestezi altında yapılması önerilir
• Aşırı zorlayıcı pozisyonlardan kaçınılmalıdır
• Aşırı fleksiyon ve ulnar deviasyon (Cotton-Loder pozisyonu) yapılmamalıdır

Dikkat: Aşırı fleksiyon ve ulnar deviasyon akut karpal tünel sendromuna yol açabilir!

Önemli noktalar:

• Kararsız kırıklar aşırı pozisyonlama ile stabil olmaz
• İmpakte eklem parçaları cerrahi gerektirir
• Israrcı olmak başarıyı getirmez

Alçılamada erken hareket avantajları:

• Ödemi azaltır
• Kullanmama atrofisini azaltır
• Kontraktürleri azaltır

Kapalı Redüksiyon + K-teli (Kirschner Teli)

Endikasyonlar:

• Genel olarak eklem dışı ve basit eklem içi (2 parça) kırıklar
• Volar korteks parçalanmamış kırıklar
• Dorsal parçalanma kontrendikasyon oluşturmaz
• Kısalma ve yer değiştirmenin kapalı girişimle düzeltilebildiği kırıklar

Kontrendikasyonlar:

• Osteoporoz
• Metafizer parçalanma
• Makaslama kırıkları
• Çok parçalı eklem içi kırıklar

Açık Redüksiyon + Plaklama

Avantajları:

• Kırık hattı ve eklem yüzünün anatomik restorasyonu
• Parçaların direkt kontrolü ve tam redüksiyonu
• Stabil tespit sağlanması
• Erken harekete izin vermesi

Endikasyonlar:

• Kararsız eklem içi kırıklar
• Kabul edilebilir redüksiyon sınırlarının dışında kalan kırıklar
• Kapalı redüksiyonun başarısız olduğu kırıklar

Tedavide Başarı Faktörleri

Distal radius kırıklarında tedavinin başarısı:

• İmplant tipinden bağımsızdır
• İskelet anatomisinin tam olarak düzeltilmesi
• Erken harekete izin veren dengeli tespitin sağlanabilmesi
• Etkin fizyoterapi programının uygulanabilmesi

Temel Prensip: ANATOMİK REDÜKSİYON + ERKEN HAREKET = BAŞARILI SONUÇ

Komplikasyonlar

Distal radius kırıklarının en sık komplikasyonu Karpal Tünel Sendromu'dur. Diğer olası komplikasyonlar:

• Median sinir kompresyonu (Karpal tünel sendromu) - en sık
• Kompleks bölgesel ağrı sendromu (CRPS)
• Tendon yaralanmaları (Flexor pollicis longus rüptürü)
• Mal-union (kötü kaynama)
• Non-union (kaynamama)
• Radyokarpal artrit
• Distal radioulnar eklem instabilitesi

Klinik Vaka Örnekleri

Soru 1: Distal radius kırıklarının en sık komplikasyonu hangisidir?

Cevap: a. Karpal tünel sendromu

Soru 2: Aşağıdaki distal radius kırıklarından hangisi karpusun radial eklem yüzeyine göre volar translasyonu ile ilişkilidir?

Cevap: D. Apex volar olan deplase ekstraartiküler kırık (Smith Kırığı)

Kaynak: Prof. Dr. Sinan Adıyaman - Fractures of Wrist And Distal Radius Ders Notu (23.02.2026)

```